τα νέα μας

Έντεχνη Μουσική & Μουσικές: Άρθρα του Μάρκου Τσέτσου


Διαβάζουμε στο Μουσικό Διαδικτυακό Περιοδικό TAR
μια σημαντική σειρά από άρθρα του Μάρκου Τσέτσου
(Αρχιμουσικού, μουσικολόγου, Επίκουρου Καθηγητή
στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών)
με τα οποία προσπαθεί να ενημερώσει το μουσικό και μουσικόφιλο κοινό
σχετικά με τις εννοιολογικές και ιδεολογικές στρεβλώσεις
στο χώρο της έντεχνης και της "λεγόμενης έντεχνης" μουσικής.


Θεωρώ ότι αυτά τα άρθρα συμβάλουν ουσιαστικά στην κατανόηση εννοιών
πολύ σημαντικών σε εμάς που ακολουθούμε την Φιλοσοφία του Ζόλταν Κόνταλυ,
προσφέρουν δε σοβαρά επιστημονικά επιχειρήματα για την υποστήριξη της αρχής του Ζ.Κ.
"Μόνο τέχνη υψηλής αισθητικής αξίας είναι κατάληλη για τα παιδιά!"


Τα αποσπάσματα υπάρχουν μόνο για να σας προκαλέσουν.
Ο χωρισμός των παραγράφων έγινε από εμένα.
Πατώντας τους τίτλους των άρθρων μπορείτε να τα διαβάσετε ολόκληρα στο TAR.

Μιχάλης Πατσέας

__________________________________________________________________________


ΜΟΥΣΙΚΗ: ΜΙΑ Ή ΠΟΛΛΕΣ;   (του Μάρκου Τσέτσου

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ (ΕΠΙΛΟΓΟΣ)

Το  να αποδέχεται κανείς όμως την καλλιτεχνική ανισότητα των ειδών μουσικής και ταυτόχρονα την ισότητά τους ως προς την πρόσβαση στο μουσικό δημόσιο χώρο έχει πρακτικές συνεπαγωγές.
Δεσμεύει όσους ασκούν μουσική πολιτική να μην επιτρέπουν το σφετερισμό του χώρου που ανήκει σε ένα είδος μουσικής από κάποιο άλλο: το σφετερισμό των αιθουσών συναυλιών από αστικολαϊκούς εμπορικούς ή δημώδεις καλλιτέχνες, το σφετερισμό του ραδιοφωνικού χώρου της έντεχνης μουσικής από άλλα είδη, τη στιγμή που γι’ αυτά υπάρχει ήδη άφθονος δικός τους ραδιοφωνικός χώρος (αναρωτήθηκε άραγε κανείς γιατί δεν θεωρείται αυτονόητο σε ένα σταθμό λαϊκής, ροκ ή ποπ μουσικής να ακουστεί κλασική μουσική, όταν κάποιοι προσπαθούν να μας πείσουν ότι το αντίθετο είναι εξόχως αυτονόητο, δίκαιο και πολιτικά ορθό;), το σφετερισμό του εκπαιδευτικού χώρου της έντεχνης μουσικής από μπουζούκια, αρμόνια, λαϊκούς τραγουδιστές.

Δεσμεύει την Πολιτεία να ενισχύει τα είδη μουσικής πρωτίστως κατά την καλλιτεχνική και παιδευτική τους αξία, ιδιαίτερα εφόσον δεν απολαμβάνουν οικονομικής και θεσμικής στήριξης από εύρωστους ιδιώτες.
Δεσμεύει τους παιδαγωγούς να μην αναπαράγουν άκριτα τα μουσικά ιδεολογήματα του οικονομικού κατεστημένου μέσα στα σχολεία, αλλά να προάγουν τη γνώση, την καλαισθησία και το κριτικό πνεύμα στα πράγματα της μουσικής.
Πρωτίστως όμως δεσμεύει τους καλλιτέχνες να μην υποχωρούν στις «σειρήνες» της εμπορικότητας και να μην εξαπατούν τους εαυτούς τους αποδεχόμενοι ως άλλοθι ιδεολογήματα του τύπου «Η μουσική είναι μία».
Όσο καλό κι αν είναι ένα τραγούδι των Beatles σε σχέση με άλλα κατασκευάσματα της εμπορικής μουσικής, ποτέ δεν θα μπορέσει -και άλλωστε δεν χρειάζεται- να φτάσει καλλιτεχνικά μια σονάτα του Μπετόβεν, του Σούμπερτ ή του Μότσαρτ. Και αυτό το ξέρουν πολύ καλά όσοι αφιέρωσαν χρόνια ολόκληρα της ζωής τους στη βάσανο της ολοκληρωμένης μουσικής εκπαίδευσης και στην ιδέα της μουσικής ως τέχνης.


ΑΠΟ ΤΟ "ΕΝΤΕΧΝΟ" ΣΤΟ "ΛΟΓΙΟ" - Επισημάνσεις Αισθητικής και Πολιτικής   (του Μάρκου Τσέτσου)


ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ (μετά την εισαγωγή)

Ένα από τα επιχειρήματα που ακούγονται συχνά εναντίον της αποκλειστικής χρήσης του όρου «έντεχνη» από τους συνθέτες τους οποίους εν πολλοίς εκφράζει το παρόν περιοδικό, είναι ότι ο όρος εμφανίζεται σα να υπονοεί ότι η υπόλοιπη μουσική είναι «άτεχνη». Τι δηλαδή, ερωτούν, ο λαϊκός δημιουργός ή ο συνθέτης λαϊκότροπης μουσικής δεν κάνουν τέχνη;
Η απάντηση είναι απλή: φυσικά και κάνουν, αν δούμε το πράγμα από την τυπική σκοπιά της αισθητικής δραστηριότητας στην οποία επιδίδεται έτσι κι αλλιώς κάθε άνθρωπος που θα σιγοτραγουδήσει ένα σκοπό ή θα «γρατζουνήσει» δυο-τρεις συγχορδίες στην κιθάρα. Αν φύγουμε όμως από αυτή την τυπική σκοπιά και πάμε στην κανονιστική, αυτήν δηλαδή που θέτει τα κριτήρια διάκρισης των πραγμάτων, γίνεται προφανές ότι ο απλός, μη σπουδαγμένος στη μουσική άνθρωπος που επινοεί στην κιθάρα του ένα χαριτωμένο τραγουδάκι δεν κάνει «τέχνη» με τη σημασία που ένας ζωγράφος όπως ο Πικάσο δημιουργεί έναν πίνακα όπως η Guernica ή ο Αντωνίου, ας πούμε, ένα σύνθετο έργο μουσικής.
Ο όρος «έντεχνη» καθιερώθηκε ακριβώς για να περιγράψει τη διαφορετική διαδικασία, τις διαφορετικές προϋποθέσεις και τη διαφορετική δομική υφή του τελικού καλλιτεχνικού προϊόντος μιας μουσικής δραστηριότητας όπως αυτή, λ.χ., του Αντωνίου, και όχι για να υποβιβάσει τις άλλες μορφές μουσικής δραστηριότητας σε «μη-τέχνη». Το πρόβλημα λοιπόν - επαναλαμβάνουμε και υπογραμμίζουμε - προκύπτει από τη σύγχυση της τυπικής χρήσης του όρου «τέχνη», που αφορά κάθε μορφή μουσικής δραστηριότητας, με την αισθητική-κανονιστική χρήση του, που αφορά μια ιδιαίτερη και με σύνθετες προϋποθέσεις και προεκτάσεις μορφή της.

άλλο ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ

Για να το περιγράψουμε απλά, τη στιγμή που στη Δύση η έντεχνη μουσική (Art-music στα αγγλικά και Kunstmusik στα γερμανικά), εμπορευματοποιείται μέσα από αμέτρητες ποπ και ροκ διασκευές, στη χώρα μας αντίθετα, η εμπορευματική μουσική «εντεχνοποιείται» - ας μου επιτραπεί ο όρος - τόσο μέσα από τις συμφωνικές της διασκευές, όσο και μέσα από την επινόηση και καθιέρωση του αντιφατικού και μοναδικού για τα παγκόσμια δεδομένα όρου «έντεχνο λαϊκό τραγούδι», που μετεξελίσσεται σε «έντεχνο τραγούδι» για να καταλήξει στο «έντεχνη ελληνική μουσική» συλλήβδην.

Διαβάστε επίσης:

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΥΠΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΟΙ ΑΙΤΙΕΣ ΤΗΣ   (του Μάρκου Τσέτσου)



Η ΣΥΜΦΩΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΤΗΣ - Με αφορμή τα γεγονότα στην Ορχήστρα των Χρωμάτων   (του Μάρκου Τσέτσου)


**